Στην Ελλάδα παράγονται ετησίως περισσότεροι από 15 εκατομμύρια τόνοι Αποβλήτων Εκσκαφών Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ).
Η νομοθεσία προβλέπει τη διαχείρισή τους μέσω συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης συλλογικού χαρακτήρα με θεσμικό ρόλο να οργανώνουν, υποστηρίζουν και να εποπτεύουν καταγραφικά την ανακύκλωση των ΑΕΚΚ συμβαλλόμενα με υπόχρεους διαχειριστές (παραγωγούς) και εγκαταστάσεις επεξεργασίας και αξιοποίησης των ΑΕΚΚ.
Οι στόχοι που έχουν τεθεί με τον νέο νόμο 4819/2021 αφορούν στην ανακύκλωση του 70% της ετήσιας παραγόμενης ποσότητας έως το 2030. Σήμερα και σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΑν, περίπου δέκα εκατομμύρια τόνοι παραλαμβάνονται (έτος 2024) από τα ΣΣΕΔ. Με ένα δίκτυο 230 και πλέον Μονάδων Επεξεργασίας – Αξιοποίησης ΑΕΚΚ η συμβολή της ΑΝΑΚΕΜ ανέρχεται στο ποσοστό του 50%. Σήμερα εξυπηρετεί το σύνολο των περιφερειών της χώρας και 64 από τις 74 περιφερειακές ενότητες. Μόνο το έτος 2024 εξυπηρέτησε περισσότερα από 16.000 τεχνικά έργα, εκ των οποίων περίπου χίλια ήταν δημόσιου χαρακτήρα.
Η ΑΝΑΚΕΜ συμβάλλεται αφενός με τους παραγωγούς ΑΕΚΚ. Στις αρμοδιότητές της είναι ο έλεγχος των εκτιμώμενων και των παραγόμενων ποσοτήτων και η τεκμηρίωση της ανακύκλωσης των ΑΕΚΚ που παράγονται σε κάθε έργο. Στις δραστηριότητές της ανήκει επίσης και η υποστήριξη των διαδικασιών ούτως ώστε να γίνεται απρόσκοπτα η διαδικασία της ανακύκλωσης. Από την άλλη μεριά η ΑΝΑΚΕΜ συμβάλλεται με Μονάδες Ανακύκλωσης με σκοπό την υποστήριξή τους για βιώσιμες μεθόδους διαχείρισης των ΑΕΚΚ αλλά και την εποπτεία τους προκειμένου να εφαρμόζουν τις νόμιμες διαδικασίες αξιοποίησης των δευτερογενών υλικών.
Η ΑΝΑΚΕΜ πραγματοποιεί δράσεις για την ευαισθητοποίηση όλων των φορέων που εμπλέκονται στην εναλλακτική διαχείριση.
Οι δράσεις έχουν χαρακτήρα τόσο εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, είτε στηρίζοντας ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες είτε ενισχύοντας έμπρακτα την αλληλεγγύη και την ανθρώπινη ζωή, έχοντας δημιουργήσει τον Σύλλογο εθελοντών αιμοδοτών «ΑΝΑΚΕΜ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΖΩΗΣ», ο οποίος κάθε χρόνο διοργανώνει εθελοντική αιμοδοσία με μεγάλη προσέλευση αλλά και περιβαλλοντικό για τη διαμόρφωση συνειδήσεων μέσω του καθαρισμού χώρων ανεξέλεγκτης διάθεσης αποβλήτων, εστιάζοντας στον τομέα της ιχνηλασιμότητας και του μονοπατιού της αξιοποίησής τους.
Επιπλέον, η ΑΝΑΚΕΜ αναπτύσσει δράσεις ενημέρωσης και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, με έμφαση στη νέα γενιά. Στο πλαίσιο αυτό, υλοποιεί εκπαιδευτικό περιβαλλοντικό πρόγραμμα και πραγματοποιεί επισκέψεις σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, μεταφέροντας μηνύματα ευαισθητοποίησης για την κυκλική οικονομία, τη σημασία της ανακύκλωσης ΑΕΚΚ και τη βιώσιμη διαχείριση φυσικών πόρων. Η επένδυση στην περιβαλλοντική συνείδηση των μαθητών είναι επένδυση στο μέλλον.
Συμμετέχει σε ερευνητικά προγράμματα για την πιστοποίηση και την εδραίωση υποχρέωσης χρήσης δευτερογενών υλικών από την ανακύκλωση των ΑΕΚΚ στα δημόσια τεχνικά έργα, την συλλογή στατιστικών στοιχείων για τον κύκλο ζωής των δομικών πρωτογενών και δευτερογενών υλικών αλλά και το κόστος μεθόδων επιλεκτικής κατεδάφισης / αποξήλωσης.
Επίσης, το ΣΣΕΔ ΑΕΚΚ ΑΝΑΚΕΜ πρωτοστατεί στις δράσεις αποκατάστασης παλαιών εγκαταλελειμμένων δημόσιων λατομείων τόσο στην Αττική συμπράττοντας με τα υπόλοιπα ΣΣΕΔ που εξυπηρετούν κυρίως και μόνο της Αττική, αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα, σε περιοχές όπως η Κρήτη, οι Κυκλάδες, η Δυτική Μακεδονία και το Ιόνιο. Με τον τρόπο αυτό δίνεται λύση στα προβλήματα διάθεσης των περίσσειων ποσοτήτων χωμάτων από δημόσια και ιδιωτικά έργα, αφήνοντας περιθώρια ανάπτυξης και βελτίωσης των μεθόδων λειτουργίας των μονάδων ανακύκλωσης για τα απόβλητα που προκύπτουν από καθαιρέσεις, κατεδαφίσεις και ανακαινίσεις.
Η ανακύκλωση των ΑΕΚΚ στην Ελλάδα μετά από 14 χρόνια ισχύος της σχετικής νομοθεσίας βρίσκεται σήμερα σε ένα τέλμα. Είναι απαραίτητο να θεσπιστούν προδιαγραφές προκειμένου να αξιοποιούνται τα προϊόντα της ανακύκλωσης στα τεχνικά έργα. Μέχρι σήμερα τα ΑΕΚΚ συσσωρεύονται στις Μονάδες και δεν είναι εύκολα να διατεθούν στην αγορά, όταν π.χ. στα δημόσια έργα προδιαγράφονται ακόμα μέσω των άρθρων τιμολογίων εργασιών πρωτογενή υλικά.
Επίσης, πρέπει να ολοκληρωθούν οι κατά κύριο λόγο θετικές και πολλά υποσχόμενες προσπάθειες του νομοθέτη για την εξασφάλιση της ιχνηλασιμότητας των ΑΕΚΚ από το σημείο που παράγονται μέχρι και την παραλαβή τους στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας και αξιοποίησης. Για να γίνει αυτό είναι απαραίτητο να θεσπιστούν αυστηρότερα και αποτελεσματικότερα μέτρα επιβολής κυρώσεων σε όσους μεταφέρουν απόβλητα χωρίς απαραίτητες άδειες, σε σύγκριση με τα μέτρα επιβολής χρηματικών προστίμων που ισχύει σήμερα. Επίσης θα πρέπει να θεσπιστούν αυστηρότερα εποπτικά μέτρα σε όσους δεν τηρούν τον νόμο 4819/21 σχετικά με το Σύστημα Γεωγραφικού Εντοπισμού που υποχρεωτικά πρέπει να φέρουν επί των οχημάτων τους. Θα βοηθούσε η υποχρεωτική ανάρτηση του συνδέσμου GPS στο ηλεκτρονικό μητρώο αποβλήτων κάθε επιχείρησης.
Τέλος, αναμένεται η ολοκλήρωση των ενεργειών από τον εποπτεύοντα φορέα που είναι ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης για την αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης προκειμένου να εξυγιανθεί ο κλάδος και να εξαλειφθεί ο αθέμιτος ανταγωνισμός. Επίσης αναμένεται ο ΕΟΑν να ολοκληρώσει ψηφιακά εργαλεία όπως η πλατφόρμα υπολογισμού και θεώρησης των ΣΔΑ που υποβάλλονται από κάθε υπόχρεο, προκειμένου οι ποσότητες και το είδος των αποβλήτων που δηλώνονται στα ΣΔΑ να μην διαφοροποιούνται ανάλογα από πιο ΣΣΕΔ ΑΕΚΚ προέρχονται.
Η ΑΝΑΚΕΜ κρίνει ότι η χώρα βρίσκεται στο μονοπάτι της αξιοποίησης των δευτερογενών αγαθών από την ανακύκλωση των ΑΕΚΚ και διατηρεί το όραμα για μια Ελλάδα χωρίς μπάζα, για μια Ελλάδα που σέβεται και αγαπάει τον εαυτό της.
