Η αναβάθμιση, επέκταση και εκσυγχρονισμός των Εγκαταστάσεων Επεξεργασίας Λυμάτων (ΕΕΛ) Θήβας συνιστά έργο κομβικής σημασίας για την περιβαλλοντική προστασία, τη δημόσια υγεία και τη βιώσιμη αναπτυξιακή προοπτική της ευρύτερης περιοχής. Πρόκειται για μία ολοκληρωμένη παρέμβαση, η οποία ενσωματώνει σύγχρονες τεχνολογικές λύσεις, ανταποκρινόμενη τόσο στις αυξανόμενες απαιτήσεις επεξεργασίας αστικών λυμάτων όσο και στις προκλήσεις που θέτει η κλιματική αλλαγή και η ορθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων.
Κύριος του έργου είναι η ΔΕΥΑ Θήβας, ενώ το έργο ολοκληρώθηκε από την
Κεντρικός στόχος του έργου είναι η μεγιστοποίηση της περιβαλλοντικής θωράκισης της περιοχής μέσω της αναβάθμισης της ποιότητας εκροής, της μείωσης του ενεργειακού και ανθρακικού αποτυπώματος της εγκατάστασης και της δημιουργίας των κατάλληλων υποδομών για την ασφαλή επαναχρησιμοποίηση του επεξεργασμένου νερού. Η εγκατάσταση τριτοβάθμιας επεξεργασίας επιτρέπει την παραγωγή εκροής υψηλών ποιοτικών προδιαγραφών, κατάλληλης για χρήσεις όπως άρδευση μη βρώσιμων φυτών, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην εξοικονόμηση φυσικών υδατικών πόρων.
Οι ΕΕΛ Θήβας λειτουργούν αδιάλειπτα για περισσότερα από είκοσι έτη, αποτελώντας βασικό πυλώνα περιβαλλοντικής υποδομής της περιοχής. Στο πλαίσιο της παρούσας αναβάθμισης, εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα η καινοτόμος τεχνολογία του αντιδραστήρα συνδυασμένου συστήματος αιωρούμενης και προσκολλημένης βιομάζας με μεμβράνες (MABR – Membrane Aerated Biofilm Reactor). Η τεχνολογία MABR βασίζεται στη διάχυση οξυγόνου μέσω ειδικών μεμβρανών απευθείας στο βιοφίλμ, επιτυγχάνοντας εξαιρετικά υψηλή απόδοση βιολογικής επεξεργασίας με σημαντικά μειωμένες ενεργειακές απαιτήσεις, σε σύγκριση με τα συμβατικά συστήματα αερισμού.
Τα βασικά πλεονεκτήματα της εφαρμογής της τεχνολογίας MABR περιλαμβάνουν:
- Σημαντική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και του συνολικού λειτουργικού κόστους, κυρίως λόγω της περιορισμένης ανάγκης μηχανικού αερισμού.
- Αισθητά χαμηλότερο ανθρακικό αποτύπωμα, συμβάλλοντας στην επίτευξη των στόχων κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050, σε πλήρη εναρμόνιση με το Ευρωπαϊκό Green Deal.
- Αυξημένη λειτουργική ευστάθεια και ανθεκτικότητα του συστήματος, με διασφάλιση σταθερής και υψηλής ποιότητας εκροής ακόμη και σε περιπτώσεις αιφνίδιων μεταβολών της παροχής ή του οργανικού φορτίου.
- Βελτιωμένη απόδοση απομάκρυνσης οργανικού φορτίου και θρεπτικών συστατικών, με μικρότερο αποτύπωμα εγκατάστασης.
Παράλληλα, το έργο περιελάμβανε την αντικατάσταση του παλαιού και ενεργοβόρου ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού με σύγχρονα συστήματα υψηλής ενεργειακής απόδοσης, αυτοματισμούς και συστήματα ελέγχου και παρακολούθησης λειτουργίας (SCADA). Με τον τρόπο αυτό, η λειτουργία των ΕΕΛ ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις πλέον σύγχρονες ευρωπαϊκές προδιαγραφές, βελτιώνοντας τόσο την αποδοτικότητα όσο και την αξιοπιστία της εγκατάστασης.
Οι ΕΕΛ είχαν σχεδιαστεί αρχικά για ισοδύναμο πληθυσμό περίπου 40.000 κατοίκων με δύο γραμμές βιολογικής επεξεργασίας. Στο πλαίσιο της επέκτασης, προστέθηκε τρίτη γραμμή επεξεργασίας, αυξάνοντας τη συνολική δυναμικότητα της εγκατάστασης ώστε να εξυπηρετεί έως και 50.000 ισοδύναμους κατοίκους. Η αύξηση αυτή ανταποκρίνεται τόσο στη δημογραφική εξέλιξη όσο και στις αναπτυξιακές ανάγκες της περιοχής, λαμβάνοντας υπόψη τις μελλοντικές ροές στο αποχετευτικό σύστημα.
Σήμερα, οι αναβαθμισμένες ΕΕΛ Θήβας λειτουργούν με υψηλό επίπεδο περιβαλλοντικής απόδοσης και μειωμένη ενεργειακή κατανάλωση, καλύπτοντας πλήρως τα αυστηρά ποιοτικά όρια εκροής και τους περιβαλλοντικούς όρους, που τίθενται από την κείμενη εθνική και Ευρωπαϊκή νομοθεσία καθώς και από την Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) του έργου. Η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης του επεξεργασμένου νερού ενισχύει την ανθεκτικότητα της περιοχής έναντι της λειψυδρίας και των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης, ενώ παράλληλα προάγει τις αρχές της κυκλικής οικονομίας, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για το Νερό (European Water Resilience Strategy), που παρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2025.
Η αναβάθμιση των ΕΕΛ Θήβας ευθυγραμμίζεται πλήρως με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (Sustainable Development Goals – SDG) των Ηνωμένων Εθνών και ειδικότερα:
- SDG 6 – Καθαρό Νερό και Αποχέτευση, μέσω της βελτίωσης της ποιότητας των υδάτων και της ασφαλούς επαναχρησιμοποίησης.
- SDG 11 – Βιώσιμες Πόλεις και Κοινότητες, με την ενίσχυση ανθεκτικών και σύγχρονων περιβαλλοντικών υποδομών.
- SDG 12 – Υπεύθυνη Κατανάλωση και Παραγωγή, προωθώντας την αποδοτική χρήση φυσικών πόρων.
- SDG 13 – Δράση για το Κλίμα, μέσω της μείωσης εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και της προσαρμογής στις νέες κλιματικές συνθήκες.
Η ΔΕΥΑ Θήβας και η «Ν&Κ Γκολιόπουλος ΑΤΕ» βραβεύτηκαν για το έργο στο πλαίσιο του θεσμού Bravo Sustainability Dialogue & Awards 2025, που διοργανώνει το QualityNet Foundation, για 16η συνεχή χρονιά.
Ο θεσμός Bravo αναπτύσσεται πάνω στο τρίπτυχο της καταγραφής, της παρουσίασης των επιτευγμάτων και της ανάπτυξης ενός πολυσυμμετοχικού διαλόγου με απώτερο στόχο τη διαμόρφωση μιας ευρύτερης κουλτούρας σε θέματα Βιώσιμης Ανάπτυξης στην ελληνική κοινωνία. Τελεί υπό την αιγίδα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και των Υπουργείων Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, Ανάπτυξης, Περιβάλλοντος & Ενέργειας, Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας, Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ενώ έχει την υποστήριξη των φορέων ΣΕΒ – Συμβούλιο Βιώσιμης Ανάπτυξης, ΕΒΕΑ, ΕΛΝΥΑΕ, CSR HELLAS, ΕΝΠΕ και ΚΕΔΕ.
Συνολικά, η αναβάθμιση των ΕΕΛ Θήβας αποτελεί πρότυπο ολοκληρωμένης περιβαλλοντικής παρέμβασης, που συνδυάζει τεχνολογική καινοτομία, λειτουργική αποδοτικότητα, κοινωνικό όφελος και στρατηγική βιωσιμότητας. Το έργο συμβάλλει ουσιαστικά στην επίτευξη των εθνικών και ευρωπαϊκών περιβαλλοντικών στόχων, αναδεικνύοντας τον ρόλο των σύγχρονων υποδομών λυμάτων ως κρίσιμων εργαλείων για ένα πιο πράσινο και ανθεκτικό μέλλον.
Αντώνης Παπαδάκης
Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΕΜΠ
Μέλος ΔΣ ΠΑΣΕΠΠΕ
