Σχεδόν 80 χώρες έχουν πλέον εισαγάγει έκτακτα μέτρα για την προστασία των οικονομιών τους, καθώς ο κόσμος προσεγγίζει μια νέα, πιο επικίνδυνη φάση της ενεργειακής κρίσης που τροφοδοτείται από τον πόλεμο με το Ιράν.
Οι κυβερνήσεις εντείνουν τις παρεμβάσεις τους ενόψει ενός επικείμενου σημείου καμπής, καθώς traders προειδοποιούν ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να σημειώσουν νέα απότομη άνοδο, εκτός εάν περισσότερα καύσιμα που παραμένουν εγκλωβισμένα στον Κόλπο μπορέσουν να εξαχθούν μέσω των αποκλεισμένων Στενών του Ορμούζ.
Ο Πολ Ντίγκλ, επικεφαλής οικονομολόγος της εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων Aberdeen, δήλωσε ότι η ομάδα του εξετάζει πλέον ένα σενάριο στο οποίο το Brent εκτινάσσεται στα 180 δολάρια ανά βαρέλι, προκαλώντας εκρηκτική άνοδο του πληθωρισμού και υφέσεις σε μια σειρά ευρωπαϊκών και ασιατικών χωρών.
«Αντιμετωπίζουμε αυτό το ενδεχόμενο με πολύ μεγάλη σοβαρότητα», δήλωσε στους FT, προσθέτοντας ότι δεν αποτελεί ακόμη το βασικό του σενάριο. «Ζούμε με δανεικό χρόνο».
Η ζήτηση για κλιματισμό και για ταξίδια κατά την έναρξη του καλοκαιριού στο βόρειο ημισφαίριο θα ασκήσει περαιτέρω πίεση στις προμήθειες αργού πετρελαίου, βενζίνης, ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών, σε μια περίοδο κατά την οποία τα παγκόσμια αποθέματα ήδη μειώνονται με τον ταχύτερο ρυθμό που έχει καταγραφεί ποτέ.
Η Αυστραλία έχει δεσμευθεί να δαπανήσει 10 δισ. δολάρια για την ενίσχυση των αποθεμάτων καυσίμων και λιπασμάτων, ενώ η Γαλλία δήλωσε ότι θα «αλλάξει το εύρος και την κλίμακα» της στήριξής της προκειμένου να προστατεύσει την οικονομία της από την κρίση. Η Ινδία κάλεσε το κοινό να μην αγοράζει χρυσό ούτε να ταξιδεύει στο εξωτερικό για διακοπές, καθώς προσπαθεί να ενισχύσει τα αποθέματά της σε ξένο συνάλλαγμα.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμά ότι ο αριθμός των χωρών που έχουν ήδη αναγκαστεί να λάβουν έκτακτα μέτρα προσεγγίζει τις 80, από 55 στα τέλη Μαρτίου.
Οικονομολόγοι και traders προειδοποιούν ότι η επόμενη φάση της κρίσης θα μπορούσε να επιφέρει ακόμη μία απότομη άνοδο των τιμών ενέργειας, ευρύτερη επιβολή δελτίου στα καύσιμα, διακοπές λειτουργίας βιομηχανικών μονάδων και σημαντική επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης.
Εάν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή «δεν τερματιστεί τις προσεχείς εβδομάδες και δεν επαναλειτουργήσουν τα Στενά του Ορμούζ, φοβάμαι ότι μια παγκόσμια ύφεση θα μπορούσε να τεθεί επί τάπητος», δήλωσε ο επίτροπος Μεταφορών της ΕΕ Απόστολος Τζιτζικώστας σε συνέδριο των FT στην Αθήνα την Πέμπτη.
Από το ξέσπασμα της σύγκρουσης, ο κόσμος λειτουργεί πέραν των ενεργειακών του δυνατοτήτων.
Ο IEA εκτιμά ότι μεταξύ Μαρτίου και Ιουνίου η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου θα υπερβεί την παραγωγή κατά περίπου 6 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι το έλλειμμα θα μπορούσε να βρίσκεται πιο κοντά στα 8-9 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Για να καλυφθεί το έλλειμμα, οι traders έχουν απορροφήσει αποθέματα πετρελαίου στην ξηρά και στη θάλασσα, ενώ οι κυβερνήσεις έχουν δεσμευθεί να αποδεσμεύσουν τα στρατηγικά τους αποθέματα.
Περισσότερα από 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως αργού από στρατηγικά αποθέματα διοχετεύονται στο σύστημα, όμως πολλές από αυτές τις αποδεσμεύσεις έχουν προγραμματιστεί να λήξουν έως τον Ιούλιο.
Τα παγκόσμια αποθέματα έχουν μειωθεί κατά σχεδόν 380 εκατ. βαρέλια από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με τον IEA, εξαιρουμένων των μη προσβάσιμων αποθεμάτων που παραμένουν παγιδευμένα εντός του Κόλπου.
Το ακριβές χρονικό σημείο στο οποίο θα μπορούσε να επιτευχθεί ένα οριακό σημείο ασφυξίας είναι δύσκολο να προβλεφθεί.
Τα περισσότερα αποθέματα πετρελαίου, άνω των 3 δισ. βαρελιών, διακρατούνται από πετρελαϊκές εταιρείες, traders και διυλιστήρια, όμως η πλειονότητα αυτού του «αποθέματος» αποτελεί μέρος του ίδιου του συστήματος. Οι αγωγοί απαιτούν ελάχιστους όγκους για τη διατήρηση της πίεσης, τα διυλιστήρια χρειάζονται συνεχή τροφοδοσία και οι δεξαμενές αποθήκευσης δεν μπορούν να αδειάσουν πλήρως χωρίς να υπάρξει κίνδυνος ζημιών.
Οι αγορές θα παρέλυαν πολύ πριν τα αποθέματα φθάσουν στο μηδέν, ανέφεραν αναλυτές.
«Το ελάχιστο λειτουργικό επίπεδο εξαρτάται από τη χώρα και από το προϊόν», δήλωσε ο Πολ Χόρσνελ του Oxford Institute for Energy Studies.
Η JPMorgan εκτιμά ότι τα αποθέματα στις χώρες του ΟΟΣΑ θα μπορούσαν να προσεγγίσουν «λειτουργικά επίπεδα πίεσης» έως τις αρχές Ιουνίου. Ωστόσο, πολλά θα εξαρτηθούν από το πόσο επιθετικά θα αρχίσουν να εφαρμόζουν δελτίο οι κυβερνήσεις, οι εταιρείες και οι καταναλωτές.
Στις περισσότερες προηγμένες οικονομίες, οι αναλυτές αναμένουν ότι οι κρίσεις θα εκδηλωθούν κυρίως μέσω υψηλότερων τιμών και όχι μέσω άμεσων ελλείψεων.
Παρότι το Brent διαπραγματεύεται σήμερα σε επίπεδα άνω των 111 δολαρίων ανά βαρέλι, ο Χόρσνελ δήλωσε ότι αυτό δεν θα ήταν αρκετό για να περιορίσει σημαντικά τη ζήτηση. «Αυτό απέχει πολύ από το ιστορικό υψηλό άνω των 140 δολαρίων ανά βαρέλι που καταγράφηκε πριν από 18 χρόνια. Όχι πολύ καιρό πριν, θεωρούσαμε ότι τα 90 δολάρια ανά βαρέλι ήταν μια φυσιολογική τιμή», είπε.
Σε μεγάλα τμήματα του αναπτυσσόμενου κόσμου, οι ελλείψεις είναι ήδη εμφανείς.
Ο IEA ανέφερε ότι τα έκτακτα μέτρα που έχουν εισαχθεί στο Πακιστάν, τη Σρι Λάνκα και τις Φιλιππίνες από την έναρξη της κρίσης «ξυπνούν μνήμες» της ενεργειακής κρίσης του 2022 μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία — ένα σοκ που τελικά προκάλεσε κρίσεις χρέους σε αρκετές αναδυόμενες οικονομίες. Και οι τρεις χώρες έχουν εισαγάγει προσωρινές τετραήμερες εργάσιμες εβδομάδες.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, οι τιμές των τροφίμων δεν έχουν αυξηθεί τόσο απότομα όσο οι τιμές της ενέργειας, ενώ το ασυνήθιστα ισχυρό δολάριο των ΗΠΑ που επιδείνωσε την κρίση του 2022 για τις χώρες εισαγωγείς πετρελαίου «απουσιάζει τώρα», σημείωσε ο οργανισμός.
Οι τομείς που υφίστανται τη μεγαλύτερη και πιο άμεση διαταραχή είναι τα πετροχημικά και οι αερομεταφορές.
Η Κιμ Φουστιέ, επικεφαλής έρευνας ευρωπαϊκού πετρελαίου και φυσικού αερίου στην HSBC, δήλωσε ότι το «επίκεντρο» της διαταραχής για τους καταναλωτές βρίσκεται πλέον στα διυλισμένα καύσιμα, όπου τα αποθέματα συρρικνώνονται ταχέως επειδή τα διυλιστήρια διστάζουν να αγοράσουν ακριβό αργό και να πληρώσουν εκτινασσόμενα κόστη μεταφοράς.
Αντίθετα, πολλά διυλιστήρια αντλούν από τα υπάρχοντα αποθέματά τους, στοιχηματίζοντας παράλληλα σε ένα σχετικά γρήγορο τέλος της σύγκρουσης.
Προς το παρόν, πολλοί οικονομολόγοι βασίζονται στην εκτίμηση ότι η κατάσταση στην προσφορά θα βελτιωθεί αρκετά σύντομα ώστε οι τιμές του αργού πετρελαίου να επιστρέψουν κάτω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι και να αποφευχθούν τα χειρότερα «
Οι αναλυτές της Morgan Stanley, για παράδειγμα, αναμένουν ότι η παγκόσμια ανάπτυξη θα συνεχιστεί χάρη στην άνθηση των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη στις ΗΠΑ και στις ανθεκτικές καταναλωτικές δαπάνες.
Ωστόσο, οι κίνδυνοι αυξάνονται. «Ένα σενάριο “κλιμάκωσης” — όπου οι τιμές του πετρελαίου εκτινάσσονται πάνω από τα 150 δολάρια ανά βαρέλι — θα σήμαινε φυσικές ελλείψεις, διαταραχή στις αλυσίδες εφοδιασμού και υφεσιακές εκβάσεις», ανέφεραν σε σημείωμά τους αυτή την εβδομάδα.
Πηγή:euro2day
