Γιατί η διαχείριση κυβερνοκινδύνου γίνεται πλέον βασική προϋπόθεση λειτουργίας
Γράφει ο Θοδωρής Στεργίου Cybersecurity Director, Netcompany SEE
Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων ψηφιακών απειλών, η κυβερνοασφάλεια μετατρέπεται σε βασικό παράγοντα επιχειρησιακής συνέχειας, ανθεκτικότητας και οργανωτικής αξιοπιστίας για όλες τις κρίσιμες υποδομές μιας χώρας.
Οι κρίσιμες υποδομές στο στόχαστρο κυβερνοεπιθέσεων
Σε διεθνές επίπεδο, οι κρίσιμες υποδομές παραμένουν σταθερά στον πυρήνα των κυβερνοεπιθέσεων. Η αύξηση των διασυνδεδεμένων OT συστημάτων έχει πολλαπλασιάσει τα σημεία ευπάθειας, με αποτέλεσμα οι οργανισμοί να βρίσκονται εκτεθειμένοι σε ακόμη πιο πολύπλοκες απειλές. Σύμφωνα με διεθνή στοιχεία, πάνω από το 60% των σχετικών οργανισμών δηλώνουν ότι είχαν τουλάχιστον ένα περιστατικό OT security τα τελευταία 2 χρόνια. Ως αποτέλεσμα, ο μέσος χρόνος αποκατάστασης περιστατικών βιομηχανικής ασφάλειας ξεπερνά πλέον τις αρκετές ημέρες, δημιουργώντας ένα σημαντικό επιχειρησιακό κόστος και αυξημένο κίνδυνο.
Το νερό αποτελεί υποδομή ζωτικής σημασίας για την κοινωνία, την οικονομία και τη δημόσια υγεία. Τα τελευταία χρόνια οι οργανισμοί ύδρευσης έχουν προχωρήσει σε σημαντικό ψηφιακό εκσυγχρονισμό των υποδομών τους. Κεντρικά συστήματα εποπτείας, απομακρυσμένη παρακολούθηση εγκαταστάσεων, τηλεμετρία και ενοποίηση δεδομένων λειτουργίας, ενισχύουν τόσο την αποδοτικότητα, όσο και τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων. Η εξέλιξη αυτή έχει δημιουργήσει όμως ένα νέο επιχειρησιακό περιβάλλον, όπου τα συστήματα αυτοματισμού δεν λειτουργούν πλέον απομονωμένα, αλλά αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου διασυνδεδεμένου ψηφιακού οικοσυστήματος.
Η ψηφιακή εξάρτηση αλλάζει τα δεδομένα
Η νέα αυτή ψηφιακή εξάρτηση μεταβάλλει και τη φύση του κινδύνου. Καθώς οι υποδομές ύδρευσης διασυνδέονται με πληροφοριακά συστήματα, απομακρυσμένες υπηρεσίες υποστήριξης και κεντρικές πλατφόρμες διαχείρισης, η κυβερνοασφάλεια των περιβαλλόντων OT παύει να είναι ζήτημα τεχνικής προστασίας, και μετατρέπεται σε παράγοντα επιχειρησιακής συνέχειας και ανθεκτικότητας. Ένα περιστατικό που επηρεάζει τη λειτουργία ενός συστήματος ελέγχου μπορεί να έχει άμεσο αντίκτυπο στην παροχή ασφαλούς και αξιόπιστης υπηρεσίας προς τους πολίτες, με κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες.
Το θεσμικό πλαίσιο
Η διεθνής πρακτική στον χώρο της ασφάλειας βιομηχανικών συστημάτων έχει αποτυπωθεί στο πρότυπο ISA/IEC 62443, το οποίο καθορίζει απαιτήσεις και μεθοδολογίες για την προστασία συστημάτων αυτοματισμού και ελέγχου. Αντίστοιχα, σε εθνικό επίπεδο, με τον Ν. 5160/2024, μέσω του οποίου ενσωματώνεται η ευρωπαϊκή οδηγία NIS2, οι οργανισμοί υποχρεούνται να εφαρμόζουν τεκμηριωμένα μέτρα διαχείρισης κυβερνοαπειλών και να αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητά τους.
Με αυτόν τον τρόπο, η ευθύνη για τη διαχείριση του κυβερνοκινδύνου δεν περιορίζεται πλέον σε τεχνικό επίπεδο, αλλά επεκτείνεται στη διοίκηση και στον συνολικό τρόπο διακυβέρνησης του οργανισμού, περιλαμβάνοντας την ανάπτυξη πολιτικών και διαδικασιών, τον καθορισμό ρόλων και αρμοδιοτήτων, τον διαχωρισμό ζωνών ασφάλειας, τον έλεγχο πρόσβασης και τη διαχείριση περιστατικών. Η μετάβαση αυτή σηματοδοτεί μια ουσιαστική αλλαγή νοοτροπίας: από την αποσπασματική τεχνική προστασία προς τη συστηματική διαχείριση κινδύνου. Μέσα από μια τέτοια ολιστική προσέγγιση, ένας οργανισμός μπορεί να αποκτήσει μετρήσιμη εικόνα της κατάστασής του και δυνατότητα προγραμματισμένων βελτιώσεων.
Ανάγκη ολιστικής κυβερνοπροστασίας
Η βασική πρόκληση για τους οργανισμούς ύδρευσης είναι η έλλειψη πλήρους εικόνας των συστημάτων ΟΤ και των πιθανών κυβερνοκινδύνων που τα επηρεάζουν. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του ζητήματος προϋποθέτει μια δομημένη προσέγγιση, η οποία θα αντιμετωπίζει το θέμα συνολικά. Η διαδικασία αυτή συνήθως ξεκινά με αξιολόγηση ωριμότητας και χαρτογράφηση της αρχιτεκτονικής των συστημάτων OT, οδηγώντας στη διαμόρφωση ενός ρεαλιστικού πλάνου βελτίωσης με σαφή προτεραιοποίηση ενεργειών. Για τους οργανισμούς ύδρευσης, η ενσωμάτωση της κυβερνοασφάλειας στον επιχειρησιακό σχεδιασμό δεν προϋποθέτει κατ’ ανάγκη άμεσες και μεγάλες επενδύσεις, αλλά απαιτεί εξειδικευμένη γνώση του τρόπου λειτουργίας των ίδιων των συστημάτων. Η ενασχόληση έμπειρων μηχανικών σε έργα που αφορούν τη λειτουργία κρίσιμων υποδομών είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η αξιολόγηση του κυβερνοκινδύνου πρέπει να γίνεται όχι μόνο τεχνικά, αλλά και επιχειρησιακά.
Στη Netcompany διαθέτουμε μια από τις μεγαλύτερες ομάδες εξειδικευμένων μηχανικών κυβερνοασφάλειας, ενώ η ομάδα ΟΤ & ΙΟΤ έχει ισχυρό υπόβαθρο σε αυτοματισμούς, συστήματα PLC/SCADA, βιομηχανικά δίκτυα και γνώσεις σε έργα κρίσιμων υποδομών. Η εμπειρία αυτή επιτρέπει την προσέγγιση της κυβερνοασφάλειας OT με γνώμονα τις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας των υποδομών και την ανάγκη για ανθεκτικότητα και αξιοπιστία. Παράλληλα, η Netcompany διαθέτει εξειδικευμένο OT Lab, στο οποίο προσομοιώνονται πραγματικές αρχιτεκτονικές αυτοματισμού και σενάρια λειτουργίας. Η δυνατότητα αυτή επιτρέπει δοκιμές και τεχνική επικύρωση λύσεων πριν από την υλοποίησή τους σε παραγωγικά περιβάλλοντα.
Το 2026 είναι μια χρονιά που αναμένουμε να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τους οργανισμούς ύδρευσης. Οι επιχειρήσεις που θα κινηθούν προς την κατεύθυνση της προστασίας των συστημάτων λειτουργικής τεχνολογίας (OT) θα διαθέτουν σαφές πλεονέκτημα ανθεκτικότητας, αξιοπιστίας και διοικητικής ετοιμότητας.
