Τα αέρια τα οποία παγιδεύουν τη θερμότητα στην ατμόσφαιρα ονομάζονται θερμοκηπικά αέρια (GHGs– Greenhouse Gases). Έχουν την ικανότητα να μειώνουν τον ρυθμό με τον οποίο η ενέργεια απελευθερώνεται στο διάστημα και να διαταράσσουν το ισοζύγιο εισερχόμενης- εξερχόμενης ενέργειας.
Συχνά όταν μιλάμε για αέρια του θερμοκηπίου το μυαλό μας συνήθως πάει στο διοξείδιο του άνθρακα (CO₂), λόγω του πολύ μεγάλου χρόνου ζωής του και τις υψηλές συγκεντρώσεις στην ατμόσφαιρα. Ξέρατε όμως ότι το μεθάνιο (CH₄), είναι ένα θερμοκηπικό αέριο, πολύ πιο αποτελεσματικό στο να εγκλωβίζει θερμότητα;
Το μεθάνιο είναι 28 φορές πιο αποτελεσματικό στο να εγκλωβίζει θερμότητα από το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) σε διάρκεια 100 ετών και 80 φορές πιο ισχυρό σε διάρκεια 20 ετών! Αυτό είναι ανησυχητικό, καθώς οι συγκεντρώσεις του μεθανίου έχουν αυξηθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια, φτάνοντας σήμερα να είναι 2,6 φορές υψηλότερες από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα. Από πού όμως προέρχεται όλο αυτό το μεθάνιο;
Μελέτες έχουν δείξει ότι η Αρκτική αποτελεί μια από τις κύριες πηγές, παίζοντας κρίσιμο ρόλο στην επιτάχυνση της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής. Καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται και το μόνιμα παγωμένο υπέδαφος (permafrost) αρχίζει να τήκεται, τεράστιες ποσότητες μεθανίου
απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα, επιταχύνοντας την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Υπάρχει όμως μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: δεν συμβάλλουν όλες οι περιοχές της Αρκτικής εξίσου σε αυτό το πρόβλημα. Η Γροιλανδία για παράδειγμα, παίζει διαφορετικό -και μάλιστα θετικό- ρόλο στον προϋπολογισμό του μεθανίο. Τα εκτεταμένα ξηρά τοπία της, λειτουργούν σαν σφουγγάρια που απορροφούν το ατμοσφαιρικό μεθάνιο στα ανώτερα στρώματα του εδάφους, βοηθώντας να εξισορροπηθεί το ισοζύγιο του μεθανίου στην ατμόσφαιρα. (Για τους τρόπους με τους οποίους το έδαφος εγκλωβίζει τα θερμοκηπικά αέρια, θα μιλήσουμε σε ένα επόμενο άρθρο μας.)
Όλα αυτά δείχνουν πόσο σημαντικό να παρακολουθούνται με συνέπεια και αξιοπιστία οι συγκεντρώσεις των θερμοκηπικών αερίων που συνεισφέρουν στην κλιματική αλλαγή, όπως το μεθάνιο, λόγω της αυξητικής τους τάσης τόσο σε περιφερειακό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο.
Χάρτης ημερήσιας πρόγνωσης της μέσης ολικής στήλης μεθανίου στην Ελλάδα κατά την διάρκεια της περιόδου 2024/03/01–2024/10/31, από το μοντέλο της Υπηρεσίας Παρακολούθησης της Ατμόσφαιρας Copernicus (Copernicus Atmosphere Monitoring Service-CAMS).
Πηγή δεδομένων: https://ads.atmosphere.copernicus.eu/datasets/cams-global-greenhouse-gas-forecasts?tab=overview
Το βίντεο δείχνει τη μέση εποχιακή διακύμανση του μεθανίου στο Βόρειο Ημισφαίριο από το 2007 έως το 2023, με βάση τα δεδομένα της Υπηρεσίας Copernicus Atmosphere (CAMS).
Πηγή δεδομένων: https://ads.atmosphere.copernicus.eu/datasets/cams-global-reanalysis-eac4?tab=download
Science Writer: Δρ. Μάριος Μέρμηγκας
