Σε αυτό το σοκ στην αγορά πετρελαίου που καθοδηγείται από τον πόλεμο, τα αποθέματα έχουν καταστεί ο βασικός μηχανισμός εξισορρόπησης της αγοράς, επισημαίνει ανάλυση της JP Morgan.
Σε αντίθεση με τυπικές διαταραχές, όπου η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα μπορεί να κινητοποιηθεί γρήγορα, η γεωγραφική θέση του σοκ και το μέγεθος των τρεχουσών απωλειών προσφοράς σημαίνουν ότι η άμεση προσαρμογή πρέπει να προέλθει από βαρέλια που βρίσκονται ήδη σε αποθήκευση. Με απλά λόγια, τα αποθέματα λειτουργούν ως αποσβεστήρας κραδασμών του παγκόσμιου συστήματος πετρελαίου.
Η κρίση ξεκίνησε με τα αποθέματα σε σχετικά ισχυρή κατάσταση. Τα παγκόσμια αποθέματα αυξήθηκαν σημαντικά το 2020 και το 2021 κατά την κατάρρευση της ζήτησης λόγω Covid, και στη συνέχεια μειώθηκαν απότομα το 2022 και το 2023 καθώς οι οικονομίες επανεκκινούσαν, η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία και οι αγορές σύσφιγγαν.
Αυτή η φάση σύσφιγξης αντιστράφηκε το 2024 και το 2025, όταν η προσφορά και πάλι ξεπέρασε τη ζήτηση, επιτρέποντας την αναπλήρωση των αποθεμάτων. Ως αποτέλεσμα, ο κόσμος εισήλθε στο 2026 με ένα υγιές επίπεδο αποθεμάτων 8,4 δισ. βαρελιών, σημειώνει ο αμερικανικός οίκος.
Από αυτά τα 8,4 δισ. βαρέλια, περίπου 6,6 δισ. βρίσκονται σε χερσαίες εγκαταστάσεις και άλλα 1,8 δισ. σε θαλάσσια αποθήκευση. Μέρος των πλωτών αποθεμάτων βρίσκεται απλώς σε μεταφορά από παραγωγούς προς καταναλωτές, ενώ άλλα—όπως ρωσικό και ιρανικό πετρέλαιο υπό κυρώσεις—λειτουργούν ουσιαστικά ως πλωτή αποθήκευση. Κατά κατηγορία, περίπου 5,2 δισ. βαρέλια είναι αργό πετρέλαιο και 3,2 δισ. διυλισμένα προϊόντα.
Η διαφάνεια ως προς τα στοιχεία ποικίλλει σημαντικά. Τα αποθέματα του OECD είναι από τα πιο διαφανή, καθώς τα κράτη-μέλη διατηρούν στρατηγικά αποθέματα, συλλέγουν τυποποιημένα δεδομένα και δημοσιεύουν έγκαιρα στατιστικά στοιχεία—δίνοντας στα αποθέματα του OECD δυσανάλογη επιρροή στη διαμόρφωση των τιμών.
Αντίθετα, μεγάλο μέρος του υπόλοιπου κόσμου είναι λιγότερο ορατό, ιδιαίτερα στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Η Κίνα αποτελεί αξιοσημείωτη εξαίρεση, όπου εκτιμάται ότι τα αποθέματα ξεκίνησαν το έτος κοντά στα 1,3 δισ. βαρέλια.
Ωστόσο, δεν είναι κάθε βαρέλι διαθέσιμο προς άντληση. Από τα 8,4 δισ. βαρέλια παγκόσμιων αποθεμάτων, εκτιμάται ότι μόλις 0,8 δισ. βαρέλια είναι ρεαλιστικά διαθέσιμα χωρίς να τεθεί το σύστημα υπό λειτουργική πίεση.
Μέχρι τις 23 Απριλίου, περίπου 280 εκατ. βαρέλια έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί για την απορρόφηση των επιπτώσεων της σύγκρουσης. Σε θεωρητικό επίπεδο, αυτό υποδηλώνει επαρκή αποθέματα ασφαλείας. Στην πράξη, όμως, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Η πλωτή αποθήκευση μπορεί να αξιοποιηθεί γρήγορα, αλλά μόνο ένα τμήμα των χερσαίων αποθεμάτων—περίπου 580 εκατ. βαρέλια—είναι άμεσα προσβάσιμο. Το υπόλοιπο είναι ουσιαστικά «δεσμευμένο» σε πληρώσεις αγωγών, ελάχιστα επίπεδα δεξαμενών και άλλους λειτουργικούς περιορισμούς.
Αυτός είναι ο λόγος που τα κατώτατα επίπεδα αποθεμάτων έχουν σημασία. Μια αγορά μπορεί να διαθέτει ακόμη εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια και παρ’ όλα αυτά να καθίσταται εύθραυστη όταν τα λειτουργικά αποθέματα πέφτουν πολύ χαμηλά. Όπως η αρτηριακή πίεση στον ανθρώπινο οργανισμό, το ζήτημα είναι η «κυκλοφορία».
Οι αγωγοί χάνουν ευελιξία πίεσης, τα τερματικά δεν μπορούν να φορτώσουν αποτελεσματικά, τα διυλιστήρια δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τα κατάλληλα ποιοτικά μίγματα εγκαίρως και οι traders ανταγωνίζονται επιθετικά για άμεση προσφορά. Το σύστημα δεν αποτυγχάνει επειδή εξαφανίζεται το πετρέλαιο, αλλά επειδή το δίκτυο κυκλοφορίας δεν διαθέτει επαρκή λειτουργικό όγκο.
Η ίδια αρχή ισχύει και για τα διυλισμένα προϊόντα. Τα αποθέματα προϊόντων είναι κάπως πιο ευέλικτα από το αργό, αλλά ένα σημαντικό μέρος πρέπει να διατηρείται ως στρατηγικό και λειτουργικό «μαξιλάρι», ιδιαίτερα για τη στήριξη κρίσιμων τομέων όπως οι μεταφορές και η αεροπορία.
